ЖИ-ге «жіберілім жасауға мәтін жаз» деп тапсырасыз да, кез келген компанияға сай келетін жалпы мәтін аласыз. Оны өңдеуге ЖИ-сіз жазуға кететін уақыттың жартысы жұмсалады, ал нәтиже сіздің брендіңіздің үнін білдірмейді, көңіліңізге қонбайды. Мәселе құралда емес, тапсырманың қалай қойылғанында.
Промпт – сұрақ емес, қысқа техникалық тапсырма (ТЗ). Бұл мақалада промпт неден тұратынын, контентке, жарнамаға, аналитикаға және жоспарлауға арналған дайын үлгілерді, сондай-ақ жиі кездесетін қателіктер мен нәтижені тексеру тәртібін қарастырамыз.
Промпт деген не және ол неден тұрады
Промпт – маркетологтың жасанды интеллектке (ЖИ) нақты тапсырманы орындау үшін беретін нұсқаулығы. Ол пост жазуға, аудиторияны талдауға, жарнама мәтінін құруға, контент-жоспар жасауға қолданылады. Anthropic пен OpenAI құжаттамасында сол қағидалар бірдей аталады: тапсырманы нақты қою, контекст беру, мысал көрсету және ЖИ-ге рөл тағайындау. Практикада жақсы промпт бес бөліктен тұрады:
| Бөлік | Не көрсету керек | Мысал |
|---|---|---|
| Рөл | ЖИ қандай маман ретінде жауап береді | «Сен – фитнес-студияның SMM-маманысың» |
| Тапсырма | Нақты не істеу керек | «Telegram-арнаға бес пост жаз» |
| Контекст | Мақсат, аудитория, өнім, шектеу | «Аудитория – 25-35 жастағы әйелдер, абонемент 18 000 теңге» |
| Критерий | Жақсы нәтиже қандай болады | «Корпоративтік тілден аулақ бол, әр постта бір ғана әрекетке шақыру болсын» |
| Формат | Жауап қалай ұсынылады | «Кесте: тақырып, мәтін, хэштег» |
Айырмашылықты бір мысалмен көрейік:
| Әлсіз промпт | Күшті промпт |
|---|---|
| «Жіберілімге мәтін жаз» | «Сен – онлайн-киім дүкенінің email-маркетологісің. Мақсат – үш ай бойы сатып алмаған клиенттерді қайтару. Ұсыныс: 15% жеңілдік және жаңа коллекциядан таңдау. Көлемі – 200 сөзге дейін, тоны жеке әрі қамқор. Үш тақырып пен прехедер ұсын» |
Екінші нұсқада ЖИ-ге ойлауға ештеңе қалмайды: рөл, мақсат, ұсыныс, көлем, тон, формат – бәрі белгілі.
Контентке арналған промпттар
Төмендегі үлгілерді өз бизнесіңізге бейімдеңіз: өнімді, аудиторияны, арнаны, воронканың кезеңін ауыстырыңыз. Өзгеріс нақты болған сайын, түзетуге аз уақыт кетеді.
| Арна | Промпт |
|---|---|
| Әлеуметтік желілер | «Сен – Алматыдағы фитнес-студияның SMM-маманысың. Топтық жаттығулардың ашылуы туралы Telegram-арнаға бес пост нұсқасын жаз. Аудитория – 25-35 жастағы әйелдер. Корпоративтік тілден аулақ бол, жеңіл әрі ойнақы жаз. Әр постта бір ғана әрекетке шақыру болсын: жаттығуға жазылу. Көлемі – 300 таңбаға дейін» |
| Email-жіберілім | «Сен – стоматология клиникасының email-маркетологісің. Алты ай бойы келмеген пациенттерге еске салу хатын жаз. Мақсат – профилактикалық тексеруге жазылдыру. Тоны – қамқор, қысымсыз. Көлемі – 150 сөзге дейін. Үш тақырып пен прехедер ұсын» |
| Блог | «Мақала жоспарын құр. Тақырып: "Шағын бизнеске CRM-жүйені қалай таңдау керек”. Оқырман – техникалық білімі жоқ шағын компания иелері. Іздеу сұранысын ескеріп, мақала жауап беруі тиіс сұрақтарды ұсын. Бес-жеті бөлім құр, әрқайсысына қысқа сипаттама жаз» |
| Қысқа видео | «Сен – TikTok-контент-продюсерсің. Тамақ жеткізу қызметіне арналған 15 секундтық тік форматтағы видеоның бес идеясын ұсын. Екпін – жеткізу жылдамдығы мен өнім сапасы. Әр идеяға бір сөйлемдік сипаттама мен алғашқы үш секундтағы кадрды жаз. Трендтерді өзің ойлап таппа: қандай трендті қолмен тексеру керегін бөлек көрсет» |
Жарнамаға арналған промпттар
Жарнама кампаниясына ондаған мәтін мен креатив қажет: әр аудиторияға бөлек тақырыпша, әр алаңға бөлек хабарландыру, A/B тестке гипотеза. ЖИ бірінші нұсқаларды секундтарда жасайды, ал маркетолог ең жақсысын таңдап, жетілдіріп, іске қосады.
| Мақсат | Промпт |
|---|---|
| Контексттік жарнама | «Google Ads-қа арналған үш тақырыпша нұсқасын жаз. Өнім – онлайн ағылшын тілі курсы. Негізгі кілт сөз: “ағылшын тілін онлайн үйрену”. Әр тақырыпша 30 таңбадан аспасын. Артықшылықтар: икемді кесте және жеке тәсіл» |
| Таргетті жарнама | «Instagram-дағы жарнамаға мәтін жаз. Өнім - жеке қаржыны есепке алу қосымшасы. Аудитория – 25-35 жастағы жас отбасылар. Қолдану жеңілдігі мен уақыт үнемдеуін көрсет. Соңында қосымшаны тегін жүктеуге шақыр. Үш нұсқа бер, әрқайсысы екі сөйлемнен аспасын» |
| A/B тест гипотезасы | «Мына жарнама мәтініне арналған бес A/B тест гипотезасын құр: [мәтінді қой]. Әр гипотезада нені өзгертетінімізді, қандай метриканы өлшейтінімізді және неге жұмыс істеуі мүмкін екенін көрсет» |
Әр алаңның таңба шектеуі өзгеріп отырады, сондықтан ЖИ-ге берген шектеуді жарнама кабинетінде алдын ала тексеріп алыңыз.
Аналитика мен зерттеуге арналған промпттар
Аналитика – маркетологтың ең көп уақыт алатын жұмысының бірі. Бәсекелестер туралы деректі жинау, аудиторияны сегменттеу, метриканың төмендеу себебін іздеу қолмен істегенде күндерге созылады. ЖИ деректі құрылымдауға, қайталанатын заңдылықтарды байқауға және гипотеза құруға көмектеседі, бірақ ол тек сіз берген ақпаратпен жұмыс істейді.
| Тапсырма | Промпт |
|---|---|
| Бәсекелестерді талдау | «Төмендегі деректермен жұмыс істе: [үш бәсекелестің сайт мәтіні, баға тізімі, әлеуметтік желідегі посттары]. Тек осы деректерге сүйеніп, олардың ұсыныстарын, баға позициясын және контент стратегиясын салыстыр. Әр тұжырымға дереккөзді көрсет, фактіні, қорытындыны және болжамды бөлек жаз. Соңында біздің компания үшін үш ұсыныс бер» |
| Аудиторияны зерттеу | «Спорттық киім интернет-дүкенінің сатып алушылары туралы деректер: жасы – 22-40, 60%-ы әйелдер, орташа чек – 18 000 теңге. Осыған сүйеніп аудиторияның үш портретін құр. Әрқайсысына сатып алу уәжін, коммуникация қалауын және негізгі проблемаларын жаз. Деректерде жоқ нәрсені ойлап таппа, болжамды белгіле» |
| Метриканы түсіндіру | «Instagram жарнамасындағы бір лидтің құны өткен айда 1 500 теңгеден 2 300 теңгеге өсті. Бюджет пен аудитория өзгерген жоқ, креатив екі апта бұрын ауысты. Мүмкін бес себеп ұсын, әрқайсысын қалай тексеруге болатынын жаз және көрсеткішті қалпына келтіру жоспарын құр» |
Бұл жерде бір ескерту. Клиенттердің жеке деректерін, коммерциялық шарттарды, ішкі аналитиканы жария нейрожелілерге жүктеудің алдында компанияның ішкі саясатын және «Дербес деректер және оларды қорғау туралы» 2013 жылғы 21 мамырдағы № 94-V Заңының талаптарын тексеріңіз. Қажет болса, құжатты жүктемей, өнімнің негізгі сипаттамасын, аудиторияны және позициялауды мәтінмен қысқаша сипаттаңыз.
Жоспарлауға және стратегияға арналған промпттар
Стратегиялық тапсырмалар идея жетіспегендіктен емес, оларды құрылымдау қиын болғандықтан тоқтап қалады. ЖИ жұмыс негізін, яғни каркасты тез береді, ал оны нақты бизнеске маркетолог бейімдейді.
| Тапсырма | Промпт |
|---|---|
| Контент-жоспар | «Сұлулық брендінің Telegram-арнасына бір айлық контент-жоспар құр. Мақсат – қамту және тікелей сатылым. Аптасына бес жарияланым. Рубрикалар: өнім шолуы, сұлулық кеңесі, клиент пікірі, команда оқиғасы, акция. Тақырыптарды апта күндері бойынша бөліп, әр рубрикаға атау ойлап тап. Кесте түрінде бер: күні, рубрика, тақырып, формат» |
| Іс-шара күнтізбесі | «Логистика саласындағы B2B-компания үшін бір жылдық іс-шара жоспарын құр. Тек мен берген тізімдегі іс-шараларды ал, жаңасын ойлап таппа: [тізімді қой]. Әрқайсысына қатысу мақсатын, форматын – спикер, стенд, номинант – дайындық мерзімін және нәтиже көрсеткішін жаз» |
| Сату воронкасы | «HR-платформа сататын B2B-компания үшін сату иірімін (воронкасын) сипатта: алғашқы байланыстан келісімшартқа дейін. Әр кезеңге метрика мен құрал көрсет. Саладағы орташа көрсеткіштерді білсең, дереккөзін ата. Білмесең, диапазонды болжам ретінде көрсетіп, тексеру керек деп белгіле» |
Промпт сапасын қалай арттыруға болады
ЖИ-ден шыққан бірінші нұсқа – нобай, шимай. Нәтижені жақсарту үшін мына тәсілдер жұмыс істейді:
- Рөл мен мақсатты нақты көрсету. Anthropic пен OpenAI құжаттамасы ЖИ-ге рөл тағайындауды және тапсырманы нақты қоюды ұсынады.
- Өз деректеріңізді беру. OpenAI құжаттамасы моделде жоқ деректі, мысалы өнім сипаттамасын, промптқа қосуға кеңес береді.
- Мысал көрсету. Екі-үш дайын мысал берсеңіз, ЖИ қажетті үлгіні тез түсінеді. Бұл тәсіл екі құжаттамада да бар.
- Күрделі тапсырманы бөлу. Мысалы, алдымен аудитория портретін құрыңыз, содан кейін сол портретке қарап мәтін жазғызыңыз. Anthropic мұны prompt chaining деп атайды.
- Форматты алдын ала айту: кесте, тізім, сөз саны, тон.
- Қайта нақтылау. Бірінші нұсқа сәтсіз болса, бәрін қайта жазбай, «екінші абзацты қысқарт, бірінші сөйлемге нақты сан қос» деп түзету беріңіз.
Жақсы промпттарды жеке файлға сақтап, ауыспалы жерлерін (өнім, аудитория, арна) жақшаға алып қойсаңыз, команда бір үлігмен жұмыс істейді. Мұндай жинақты промптбук деп атайды.
Промпт жазудағы жиі қателіктер
- тым жалпы немесе құрылымсыз тапсырма беру;
- арнаның ерекшелігін ескермеу: Instagram посты мен блогтағы мақала әртүрлі логикамен жазылады;
- аудиторияны, шектеуді және форматты көрсетпеу;
- бір промптқа бәрін жинау: стратегия, мәтін және аналитика бірден;
- нәтижені тексермей жариялау;
- құпия немесе жеке деректерді жария нейрожеліге жүктеу.
Нәтижені жарияламас бұрын не тексеру керек
ЖИ жазған мәтінде факт қателігі болуы мүмкін. Жариялаудың алдында мыналарды тексеріңіз:
- сандар мен фактілер, олардың дереккөзі;
- бренд дауысына және позициялауға сәйкестік;
- жарнамадағы уәделер мен заң талаптары;
- мәтіннің нақты арнаға жарамдылығы.
Мұндай жұмысты жеңілдету үшін AI-құралдар қолданылады. Мысалы, Битрикс24.Вайбкод мәтін жазуға және тапсырма бойынша промпт құруға көмектеседі.
Жиі қойылатын сұрақтар
Қазіргі нейрожелілер қазақ тілімен де жұмыс істейді, бірақ нәтиже сапасы құралға, тақырыпқа және тапсырма күрделілігіне байланысты өзгереді. Өз тапсырмаңызды екі тілде бірдей сынап көрген дұрыс: бірдей промптты қазақша және орысша беріп, нәтижені салыстырыңыз. Күрделі тапсырмада нұсқаулықты өзіңіз жақсы білетін тілде жазып, жауап тілін бөлек көрсетуге болады, мысалы: «Жауапты қазақ тілінде бер».
Жоқ. Дайын промпт – үлгі: өнімді, аудиторияны, арнаны, мақсатты өз бизнесіңізге ауыстыру керек. Контекст неғұрлым нақты болса, соғұрлым аз түзетуге тура келеді. Үлгіні бір-екі рет сынап, нәтижесі жақсарған нұсқаны промптбукке сақтаңыз. Келесі жолы тек ауыспалы жерлерін жаңартасыз.
Жеке деректерді жария нейрожелілерге жүктеудің алдында компанияның ішкі саясатын және дербес деректерді қорғау туралы заң талаптарын тексеру керек. Көп ұйымда құпия деректі, коммерциялық шартты және ішкі аналитиканы жария құралға беруге тыйым салынған. Қауіпсіз жол – құжатты жүктемей, өнімнің негізгі сипаттамасын, аудиторияны және позициялауды промптқа мәтінмен қысқаша жазу.
Материал AI көмегімен дайындалды және редакциямен тексерілді.
